Անաշխատունակության և մայրության նպաստներ

Չորս սահմանաչափերը

Բոլորն էլ այս օրենքի ներսում սահմանված մեծության բազմապատիկներ են՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձը ԳՈՒՄԱՐԱԾ դրա վրա հաշվարկված եկամտային հարկը՝ 75 000 + 20% = 90 000 ֏ (հոդված 22, մաս 1)։ Սա հենց օրենքի թվաբանությունն է, ոչ թե տնտեսական վերահաշվարկ։

Սահմանաչափերը չեն կիրառվում նույն կետում։ Անաշխատունակության սահմանաչափը համեմատվում է 80%-ը կիրառելուց ՀԵՏՈ ստացված մեծության հետ, իսկ մայրության սահմանաչափը՝ հենց աշխատավարձի հետ։ Երկուսն էլ «աշխատավարձի սահման» համարելը անաշխատունակության նպաստը սխալ է ցույց տալիս մեկ հինգերորդով։

Ժամանակավոր անաշխատունակության և մայրության նպաստները Հայաստանում

Ամենակարևորն առաջինը․ գումարը հաշվարկում է պետությունը, ոչ թե գործատուն։ Օրենքի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասով նպաստը նշանակում և հաշվարկում է լիազոր մարմինը՝ էլեկտրոնային առողջապահության համակարգի և անձնավորված հաշվառման տվյալների հիման վրա։ Նույն մարմինը հաշվարկում է նաև գործատուի վճարելիք մասը և հարկային մարմնի միջոցով հայտնում գործատուին մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում (մասեր 5 և 6)։ Դիմում և փաստաթղթերի փաթեթ այլևս չկան՝ 25-րդ հոդվածն ուժը կորցրել է։ Հենց դրա համար այս էջում թիվ չկա։

Դրույքաչափը։ Ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստը միջին ամսական աշխատավարձի 80%-ն է (հոդված 22, մաս 2)՝ և՛ վարձու աշխատողի, և՛ ինքնուրույնաբար իրեն աշխատանքով ապահոված անձի համար։ Մայրության նպաստի դեպքում տոկոս ընդհանրապես չի կիրառվում․ հաշվարկը կատարվում է ամբողջ միջին ամսական աշխատավարձից։ Այսինքն «100%»-ը արդյունք է, ոչ թե օրենքի ձևակերպում։

Ո՞վ է վճարում։ Վարձու աշխատողի հիվանդության դեպքում առաջին յոթ օրացուցային օրը վճարում է գործատուն իր միջոցներից, ութերորդ օրացուցային օրվանից՝ պետությունը (հոդված 6, մաս 2, կետ 1)։ Եթե գործատուն ազատված է հարկային գործակալի պարտականություններից, պետությունը վճարում է առաջին օրվանից (կետ 2)։ Մայրության նպաստն ամբողջությամբ վճարում է պետությունը (մաս 5)՝ յոթ օրվա կանոնն այնտեղ չի գործում։ Ինքնուրույնաբար իրեն աշխատանքով ապահոված անձի նպաստն էլ ամբողջությամբ պետականն է (մաս 4)։

Ինչի՞ց է հաշվարկվում։ Վարձու աշխատողի միջին ամսական աշխատավարձը՝ անաշխատունակության ամսվան նախորդող տասներկու օրացուցային ամիսների եկամուտը տասներկուսի բաժանելով (հոդված 22, մաս 7)։ Բաժանարարը հաստատուն 12-ն է, ուստի առանց վճարման ամիսները միջինը իջեցնում են։ Ստացված մեծությունը հետո բաժանվում է 30,4-ի և բազմապատկվում օրացուցային օրերի թվով (մասեր 15, 16, 19)։

Երկու կանոն, որոնք հակառակ են։ Մի քանի գործատու ունենալու դեպքում մայրության նպաստի համար եկամուտները գումարվում են (մաս 9), իսկ հիվանդության նպաստը հաշվարկվում է յուրաքանչյուր գործատուի մոտ առանձին, և յուրաքանչյուրն ունի իր յոթ օրը (մասեր 10, 17)։

Հարկերը։ Նպաստը հարկվում է եկամտային հարկով՝ հարկային օրենսգրքի 147-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը հենց այս նպաստները հանում է չհարկվողների ցանկից։ Սոցիալական վճար և դրոշմանիշային վճար նպաստից չեն պահվում։

Մայրության արձակուրդը՝ 140 օր սովորական, 155 օր՝ բարդ ծննդաբերության, 180 օր՝ մեկից ավելի երեխա ունենալու դեպքում (աշխատանքային օրենսգիրք, հոդված 172)։ Չաշխատող կնոջ նպաստը կարգավորվում է այլ օրենքով՝ «Պետական նպաստների մասին»։

Աղբյուրներ՝ ՀՀ օրենք ժամանակավոր անաշխատունակության և մայրության նպաստների մասին (ՀՕ-160-Ն, ՀՕ-73-Ն փոփոխություններով), հոդվածներ 4, 6, 12, 18, 21, 22, 24; ՀՀ աշխատանքային օրենսգիրք, հոդված 172; ՀՀ հարկային օրենսգիրք, հոդված 147։ Դրույքաչափերը՝ առ 2026-08-03.