Եկամուտների տարեկան հայտարարագիր 2026
2025 թվականի եկամուտների հայտարարագիրը ներկայացվում է մինչև 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը ներառյալ։ Պարտականությունը վերաբերում է շատ ավելի մեծ թվով մարդկանց, քան սովորաբար կարծում են։
Հայաստանում եկամուտների տարեկան հայտարարագիրը վաղուց դադարել է լինել «միայն ձեռնարկատերերի համար»։ 2025 թվականի հաշվետու տարվա համար այն ներկայացնում է ՀՀ ռեզիդենտ հանդիսացող յուրաքանչյուր ՀՀ քաղաքացի, ով հաշվետու տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ չափահաս է (հարկային օրենսգիրք, հոդված 156, մաս 4.1)։ Ոչ թե միայն նա, ով եկամուտ է թաքցրել կամ ինքնուրույն է աշխատում — բոլորը։
Մինչև երբ
2025 թվականի եկամուտների համար ժամկետը 2026 թվականի մարտի 2-ից մինչև նոյեմբերի 1-ը ներառյալ է։ Նույն օրվա դրությամբ վճարվում է նաև հաշվարկված եկամտային հարկը։
Այս ամսաթիվը հեշտ է շփոթել, և համացանցում շրջանառվում են երկու սխալ տարբերակ։ «Մինչև մայիսի 1-ը» հին կարգն է, որն այլևս չի գործում։ «Մինչև հուլիսի 1-ը» ընդհանուր կանոնն է, որը կսկսի կիրառվել 2026 թվականի հաշվետու տարվանից, այսինքն՝ 2027-ին ներկայացվող հայտարարագրերի համար։ 2025 թվականի համար գործում է անցումային դրույթը՝ ՀՕ-76-Ն օրենքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, և այնտեղ գրված է հենց նոյեմբերի 1-ը։
Նախապես լրացված հայտարարագիրը՝ ամենակարևոր փոփոխությունը
2025 թվականից հարկային մարմինն ինքն է նախապես լրացնում հայտարարագիրը իր տիրապետած տվյալներով (հոդված 156.1)։ Եվ եթե անձը ժամկետում իր հայտարարագիրը չի ներկայացնում, նախապես լրացվածը համարվում է ներկայացված (նույն հոդվածի 4-րդ մաս)։
Այստեղ ծնվում է ամենավտանգավոր թյուրըմբռնումը․ «եթե ամեն ինչ արդեն լրացված է, ուրեմն ինձնից ոչինչ չի պահանջվում»։ Ավտոմատ ներկայացումը փրկում է ժամկետը խախտելուց, բայց չի ազատում պատասխանատվությունից տվյալների ճշտության համար։ Եթե Ձեր եկամուտների մի մասը հարկային մարմնի տվյալների մեջ չկա, հայտարարագիրը ներկայացված կլինի՝ թերի։ Իսկ եթե, ընդհակառակը, Դուք իրավունք ունեք վերադարձի, բայց ոչինչ չեք ուղղել, ապա ոչ ոք Ձեր փոխարեն այդ վերադարձը չի պահանջի։
Ի՞նչը հայտարարագրելու կարիք չկա
Ընտանիքի անդամներից ստացված չհարկվող եկամուտները հայտարարագրման ենթակա չեն՝ ամուսին, ծնողներ, քույրեր, եղբայրներ, երեխաներ, պապ, տատ, թոռներ (հոդված 156, մաս 4.1)։ Այսինքն՝ ծնողից ստացված նվերը կամ օգնությունը հայտարարագրելու անհրաժեշտություն չկա։
Հայտարարագիրը կարող է նաև գումար վերադարձնել
Հայտարարագիրը շատերի համար ոչ թե վճարման, այլ վերադարձի փաստաթուղթ է։ Հիփոթեքային վարկի տոկոսների եկամտային հարկի վերադարձը և սոցիալական ծախսերի փոխհատուցումը ձևակերպվում են հենց այս հայտարարագրով։ Եթե չեք ներկայացնում, ուրեմն պարզապես չեք ստանում այն, ինչ Ձերն է։
Ստուգեք՝ ունե՞ք արդյոք իրավունք հիփոթեքի տոկոսների վերադարձի, մեր անվճար հաշվիչով։ Այնտեղ հաշվի են առնված և՛ 2025 թվականից գործող սահմանափակումները, և՛ եռամսյակային առաստաղը։
Ի՞նչ է լինում, եթե ժամկետը բաց թողնվի
Նախապես լրացված հայտարարագրի կանոնի պատճառով «չներկայացրած» վիճակն այսօր հազվադեպ է։ Իրական ռիսկը այլ է․ ոչ ճշգրիտ տվյալներ, չհայտարարագրված եկամուտ և դրանից բխող լրացուցիչ հարկը՝ տույժի հետ միասին։ Տույժը հաշվարկվում է ուշացած յուրաքանչյուր օրվա համար, և այն աճում է անկախ նրանից՝ Դուք գիտեք պարտքի մասին, թե ոչ։
Առանձին դեպք է անձնագրային վիճակը․ եթե մարդը մինչև ժամկետի ավարտը դիմել է նույնականացման քարտ ստանալու համար և ժամանակին չի ստացել, ժամկետը տեղափոխվում է քարտի տպագրման օրվան հաջորդող ամսվա 25-ը (հոդված 53, մաս 6)։
Ի՞նչ անել հիմա
Մինչև նոյեմբերի 1-ը ժամանակ կա, եթե սկսեք հիմա։ Բացեք ՊԵԿ-ի անձնական էջը, նայեք նախապես լրացված հայտարարագիրը և համեմատեք այն Ձեր իրական 2025 թվականի եկամուտների հետ։ Եթե պատկերը համընկնում է՝ ոչինչ անել պետք չէ։ Եթե ինչ-որ բան բացակայում է կամ ավելորդ է՝ ուղղեք։ Իսկ եթե կասկածում եք՝ հարցրեք հաշվապահին մինչև հոկտեմբերի վերջը, ոչ թե վերջին շաբաթում, երբ համակարգը ծանրաբեռնված է։
Պատասխանները՝ նախապես
Մինչև ե՞րբ պետք է ներկայացնել 2025 թվականի հայտարարագիրը
Մինչև 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը ներառյալ։ Նույն ժամկետում վճարվում է նաև հարկը։ Հիմքը՝ ՀՕ-76-Ն օրենքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասի անցումային դրույթը։ «Մինչև հուլիսի 1-ը» ընդհանուր կանոնը կգործի 2026 թվականի հաշվետու տարվանից։
Ո՞վ է պարտավոր ներկայացնել հայտարարագիր
ՀՀ ռեզիդենտ հանդիսացող ՀՀ քաղաքացիները, բացառությամբ նրանց, ովքեր հաշվետու տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ անչափահաս են (հոդված 156, մաս 4.1)։ Աշխատավարձ ստանալը կամ չստանալը այս պարտականությունը չի փոխում։
Եթե հարկային մարմինն ինքն է լրացրել հայտարարագիրը, պե՞տք է ինչ-որ բան անել
Այո՝ ստուգել։ Չներկայացնելու դեպքում նախապես լրացվածը համարվում է ներկայացված (հոդված 156.1, մաս 4), բայց տվյալների ճշտության պատասխանատվությունը մնում է Ձեզ վրա։ Եթե եկամուտը թերի է արտացոլված, հայտարարագիրը ներկայացված կլինի սխալ տվյալներով։
Ծնողից ստացած գումարը պե՞տք է հայտարարագրել
Ոչ։ Ընտանիքի անդամներից՝ ամուսնուց, ծնողներից, քույրերից, եղբայրներից, երեխաներից, պապից, տատից, թոռներից ստացված չհարկվող եկամուտները հայտարարագրման ենթակա չեն (հոդված 156, մաս 4.1)։
Կարո՞ղ է հայտարարագիրը գումար վերադարձնել
Այո։ Հիփոթեքային վարկի տոկոսների եկամտային հարկի վերադարձը և սոցիալական ծախսերի փոխհատուցումը ձևակերպվում են հենց տարեկան հայտարարագրով։ Չներկայացնելը նշանակում է պարզապես չստանալ այդ գումարը։