ԱՁ թե՞ ՍՊԸ․ ինչ ընտրել 2026 թվականին
Իրավական ձևից է կախված, թե որ հարկային ռեժիմներն են Ձեզ հասանելի, որքան եք վճարում և ինչպես եք գումարը հանում բիզնեսից։ Բացատրում ենք տարբերությունը գործող օրենսգրքով՝ առանց պատրաստի վճռի, որովհետև այն կախված է Ձեր գործունեությունից։
Հարցը «ԱՁ թե՞ ՍՊԸ» հնչում է որպես մեկ ընտրություն, բայց իրականում այն երեքն է․ ով է պատասխանատու պարտքերի համար, ինչպես է հարկվում եկամուտը և ինչպես է գումարը հասնում սեփականատիրոջը։ Ստորև՝ յուրաքանչյուրը գործող Հարկային օրենսգրքով, հոդվածների հղումներով։
Պատասխանատվությունը և սեփականատիրոջ գումարը
Անհատ ձեռնարկատերը պատասխանատու է իր ամբողջ գույքով, իսկ ՍՊԸ-ն սահմանափակում է պատասխանատվությունը։ Գումարի հարցում տարբերությունն ավելի գործնական է․ ԱՁ-ի եկամուտն արդեն իր սեփականատիրոջն է, իսկ ՍՊԸ-ի շահույթը հիմնադրին հասնում է շահաբաժնի ձևով, որից պահվում է 5 տոկոս եկամտային հարկ (հոդված 150, մաս 8)։
Միկրոձեռնարկատիրություն՝ ոչ բոլորի համար
Միկրո կարող են լինել և՛ ԱՁ-ն, և՛ ՍՊԸ-ն, եթե նախորդ տարվա շրջանառությունը բոլոր գործունեությունների մասով չի գերազանցել 24 միլիոն դրամը (հոդված 267, մաս 3)։ Միկրոն ազատված է միկրոձեռնարկատիրության մասով բոլոր պետական հարկերից, բացի ներմուծման հարկերից, աշխատողներին վճարվող եկամուտների եկամտային հարկից և ակցիզային, բնապահպանական ու ճանապարհային հարկերից (հոդված 269)։
Բայց ցանկը, թե ով չի կարող լինել միկրո, երկար է (հոդված 267, մաս 5, կետեր 1 և 2)․ առևտուր, խորհրդատվական, իրավաբանական, հաշվապահական, դիզայներական, մարկետինգային ծառայություններ, ծրագրային ապահովման մշակում, տեղեկատվության մշակում և փոխանցում, շինարարություն և «համանման այլ» աշխատանքներ։ ՏՏ ոլորտի մասնագետի համար սա նշանակում է, որ միկրոն գործնականում հասանելի չէ։ Շրջանառությունը 24 միլիոնը գերազանցելու պահից միկրոն դադարում է մինչև տարվա ավարտը (հոդված 268, մաս 1, կետ 2)։
Շրջանառության հարկ՝ որտեղ ԱՁ-ն առավելություն ունի
Շրջանառության հարկը հասանելի է, եթե նախորդ տարվա շրջանառությունը չի գերազանցել 115 միլիոն դրամը (հոդված 254, մաս 2)։ Դրույքաչափը կախված է գործունեությունից՝ դրանք տեսեք մեր շրջանառության հարկի հաշվիչում։ Կա մի կանոն, որը վերաբերում է միայն անհատ ձեռնարկատիրոջը․ շրջանառության հարկով ԱՁ-ն շահութահարկը վճարում է ամսական հինգ հազար դրամ ֆիքսված գումարով, և դա նրա վերջնական պարտավորությունն է այդ գործունեության մասով (հոդված 125, մաս 3)։
Ընդհանուր ռեժիմ՝ որտեղ ՍՊԸ-ն առավելություն ունի
Ընդհանուր ռեժիմում շահութահարկը ՍՊԸ-ի համար 18 տոկոս է (հոդված 125, մաս 1), իսկ ԱՁ-ի համար՝ 23 տոկոս (նույն հոդվածի 3.1 մաս)։ Նույնիսկ եթե ՍՊԸ-ն ամբողջ շահույթը բաշխում է որպես շահաբաժին, 18 տոկոս շահութահարկը և մնացածից 5 տոկոսը միասին կազմում են 22,1 տոկոս՝ ԱՁ-ի 23-ի դիմաց։ ԱԱՀ վճարող դառնում են, երբ տարվա ընթացքում շրջանառությունը գերազանցում է 115 միլիոն դրամը, և այդ տարում ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է միայն շեմը գերազանցող մասով (հոդված 59, մաս 1, կետ 5)։
Ժամկետը, որը չի կարելի բաց թողնել
Նոր գրանցված բիզնեսը ռեժիմի մասին դիմումը ներկայացնում է գրանցումից հետո 20 օրվա ընթացքում (հոդված 254, մաս 1, կետ 2 և հոդված 267, մաս 1, կետ 2)։ Բաց թողնելու դեպքում մնում եք ընդհանուր ռեժիմում մինչև հաջորդ տարվա փետրվարի 20-ը (հոդված 254, մաս 1, կետ 1)։ Ուստի ձևը և ռեժիմը ընտրում ենք միասին՝ գրանցումից առաջ։
Ինչպես ենք սովորաբար մտածում
Պատրաստի պատասխան չկա, բայց կան հարցեր, որոնք արագ նեղացնում են ընտրությունը։ Աշխատում եք մենակ, առանց գործընկերների, և շրջանառությունը փոքր է՝ ԱՁ-ն ավելի պարզ է և էժան սպասարկման մեջ։ Կան գործընկերներ, ներդրողներ, խոշոր պատվիրատուներ կամ իրական պատասխանատվության ռիսկ՝ ՍՊԸ-ն։ Ձեր գործունեությունն արգելված է միկրոյի համար՝ համեմատեք շրջանառության հարկը և ընդհանուր ռեժիմը։ Առաջին պատկերացման համար՝ մեր «Ո՞ր հարկային ռեժիմն է Ձեզ հարմար» հաշվիչը, իսկ վերջնական որոշումը՝ զրույցից հետո, երբ գիտենք Ձեր գործունեությունը։
Պատասխանները՝ նախապես
Կարո՞ղ է ծրագրավորողը աշխատել միկրո ռեժիմով։
Ոչ․ Հարկային օրենսգրքի 267-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետը միկրոյից բացառում է ծրագրային ապահովման մշակումը և տեղեկատվության մշակումն ու փոխանցումը։ Մնում են շրջանառության հարկը (մինչև 115 միլիոն դրամ նախորդ տարվա շրջանառության դեպքում) և ընդհանուր ռեժիմը։
Ինչպե՞ս է ՍՊԸ-ի հիմնադիրը գումար ստանում ընկերությունից։
Շահաբաժնի ձևով, որից պահվում է 5 տոկոս եկամտային հարկ (հոդված 150, մաս 8)։ Ընդհանուր ռեժիմում շահույթը մինչ այդ հարկվում է 18 տոկոս շահութահարկով, այնպես որ ամբողջ շահույթը բաշխելիս ընդհանուր բեռը 22,1 տոկոս է։
Ի՞նչ է լինում, եթե տարվա ընթացքում շրջանառությունը գերազանցի շեմը։
24 միլիոն դրամը գերազանցելու պահից միկրոն դադարում է մինչև տարվա ավարտը (հոդված 268, մաս 1, կետ 2)։ 115 միլիոնը գերազանցելու պահից դադարում է շրջանառության հարկը (հոդված 255, մաս 1, կետ 2), և այդ տարում ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է միայն շեմը գերազանցող մասով (հոդված 59, մաս 1, կետ 5)։
Ընդհանուր ռեժիմում ո՞րն է ավելի շահավետ՝ ԱՁ-ն, թե՞ ՍՊԸ-ն։
Շահութահարկով՝ ՍՊԸ-ն․ 18 տոկոս՝ ԱՁ-ի 23 տոկոսի դիմաց (հոդված 125, մասեր 1 և 3.1)։ Նույնիսկ ամբողջ շահույթը 5 տոկոսով շահաբաժին բաշխելու դեպքում ՍՊԸ-ի բեռը 22,1 տոկոս է։ Բայց ընդհանուր ռեժիմն ունի նաև ԱԱՀ և հաշվառման այլ ծավալ, ուստի համեմատում ենք Ձեր թվերով։
Պե՞տք է ռեժիմն ընտրել գրանցման պահին։
Դիմումը ներկայացվում է գրանցումից հետո 20 օրվա ընթացքում (հոդված 254, մաս 1, կետ 2 և հոդված 267, մաս 1, կետ 2)։ Բաց թողնելու դեպքում բիզնեսը մնում է ընդհանուր ռեժիմում մինչև հաջորդ տարվա փետրվարի 20-ը, ուստի ռեժիմը որոշում ենք գրանցումից առաջ։