ԱՁ-ի «սառեցում» թե՞ փակում Հայաստանում

Այն, ինչ սովորաբար անվանում են ԱՁ-ի «սառեցում», օրենսգրքում կոչվում է գործունեությունը դադարեցնելու մասին հայտարարություն։ Այն ներկայացվում է հարկային մարմին՝ անորոշ ժամկետով կամ որոշակի ժամկետով (հոդված 53, մաս 8)։ ԱՁ-ն մնում է հաշվառված, իսկ հարկային պարտավորությունների մի մասը դադարում է։

Կարելի՞ է դադարեցնել հետին ամսաթվով

Ոչ։ Դադարեցման օրը չի կարող լինել ավելի վաղ, քան հայտարարությունը ներկայացնելու օրը (հոդված 53, մաս 8)։ Եթե ԱՁ-ն արդեն երեք ամիս չի աշխատում, բայց հայտարարություն չի ներկայացրել, այդ ամիսների հաշվետվությունները պետք է ներկայացվեն։ Ուստի հայտարարությունն արժե ներկայացնել անմիջապես, երբ դադարել եք աշխատել։

Պե՞տք է դադարի ժամանակ հաշվետվություններ ներկայացնել

Դադարի ներսում ընկած ամբողջական հաշվետու ժամանակաշրջանների համար հարկային հաշվարկներ (հաշվետվություններ), այդ թվում՝ «զրոյական», չեն ներկայացվում (հոդված 53, մաս 8)։ Ամբողջական ժամանակաշրջանը հաշվվում է յուրաքանչյուր հարկատեսակի համար առանձին․ շրջանառության հարկի համար դա եռամսյակն է (հոդված 259, մաս 1), տարեկան հաշվարկների համար՝ տարին։ Օրինակ՝ եթե դադարը սկսվել է փետրվարի 15-ից, առաջին եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվետվությունը ներկայացվում է, իսկ տարեկան հաշվարկը ներկայացվում է այն տարվա համար, որում թեկուզ մի մասը աշխատել եք։

Ինչ է տալիս դադարը ըստ ռեժիմի

Շրջանառության հարկ վճարող ԱՁ-ն դադարի ամբողջական ամիսների համար չի հաշվարկում և չի վճարում ամսական 5 000 դրամ շահութահարկը (հոդված 125, մաս 3, կետ 1)։ Նոր հաշվառված ԱՁ-ն, եթե հայտարարությունը ներկայացնում է մինչև հաշվառման օրվան հաջորդող օրվա ավարտը, կարող է դադարը սկսել հենց հաշվառման օրվանից և չվճարել այդ գումարը այդ օրվանից սկսած ամբողջական ամիսների համար (նույն մասի 2-րդ կետ)։

Ընդհանուր ռեժիմում գործող ԱՁ-ն դադարի ամբողջական եռամսյակների համար կարող է չկատարել շահութահարկի կանխավճարներ (հոդված 135, մաս 7)։

Ինչ կարելի է անել դադարի ժամանակ

Օրենսգիրքը թվարկում է, թե ինչը չի համարվում գործունեության վերսկսում (հոդված 53, մաս 9).
— աշխատողներին աշխատավարձի և նպաստների վճարումը․ այդ դեպքում ներկայացվում է եկամտային հարկի և սոցիալական վճարի ամսական ամփոփ հաշվարկը,
— վարչական ծախսերը (վարձավճար, տոկոսներ, կոմունալ և բաժանորդային վճարներ, այդ թվում՝ ծրագրերի և լիցենզիաների համար) և ավանդի կամ հաշվի մնացորդի տոկոսների ստացումը․ դրանց համար ներկայացվում են հայտարարագրման համար անհրաժեշտ հաշվարկները,
— գործընկերներին վճարումներ կատարելը և նրանցից վճարումներ ընդունելը, ինչպես նաև նրանց դուրս գրած հաշվարկային փաստաթղթերի վավերացումը՝ վարչական ծախսերի և մինչև դադարը կատարված ծախսերի գծով,
— հարկային ռեժիմի մասին հայտարարության ներկայացումը,
— հարկերի վճարումը, հաշվետվությունների կամ ճշտված հաշվետվությունների ներկայացումը և աուդիտը։

Ինչը շարունակվում է

Հայտարարությունը չի ազատում հերթական տարեկան պետական տուրքից (հոդված 53, մաս 8.1)․ այն շարունակում է հաշվարկվել մինչև «Պետական տուրքի մասին» օրենքով սահմանված հիմքերի ի հայտ գալը։ Սա վերաբերում է գործունեության այն տեսակներին, որոնց համար այդպիսի տուրք կա։

Ինչպես վերսկսել

Որոշակի ժամկետով դադարն ավարտվում է հայտարարության մեջ նշված օրը, անորոշ ժամկետովը՝ վերսկսելու մասին հայտարարությամբ։ Եթե գործունեությունը փաստացի վերսկսվել է առանց հայտարարության, այն համարվում է վերսկսված փաստացի վերսկսման օրվանից (հոդված 53, մաս 8), և այդ օրվանից վերադառնում են բոլոր պարտավորությունները։

Ինչպես է փակվում ԱՁ-ն

Փակումն ԱՁ-ի հանումն է պետական հաշվառումից։ Այն սկսվում է Պետական ռեգիստրում, որն առցանց տեղեկացնում է հարկային մարմնին, և վերջինս անմիջապես տրամադրում է ԱՁ-ի՝ այդ օրվա դրությամբ հաշվառված հարկային պարտավորությունների տեղեկությունները (հոդված 298, մասեր 1 և 2)։ ԱՁ-ն համարվում է հաշվառումից հանված, երբ Պետական ռեգիստրը գրառում է կատարում (նույն հոդվածի 3-րդ մաս), իսկ ԱՁ-ի գործունեության ժամանակաշրջանի հաշվետվություններն ու վճարումները գրառվում են ֆիզիկական անձի անունով (4-րդ մաս)։

Ինչ ընտրել

Եթե պատրաստվում եք վերադառնալ՝ սեզոնային աշխատանք, այլ երկիր տեղափոխվելը, երկարատև վարձու աշխատանք, դադարը սովորաբար ավելի պարզ է․ ԱՁ-ն և նրա ՀՎՀՀ-ն մնում են, և վերսկսելու համար բավական է մեկ հայտարարություն։ Եթե վերադառնալու մտադրություն չկա, փակումն ավելի ճիշտ լուծում է։ Երկու դեպքում էլ նախ ստուգեք, որ նախորդ ժամանակաշրջանների հաշվետվությունները ներկայացված են և պարտքեր չկան։ Կօգնենք ստուգել Ձեր անձնական էջը և ճիշտ ձևակերպել հայտարարությունը։